LPG’li Araçta Kış: Soğuk Sabahlarda Neye Dikkat Etmeli?

Eksi derecelerde bir sabah LPG’li aracınızı çalıştırdınız, trafikte birkaç kilometre gittiniz ama gösterge hâlâ benzinde. “Araba gaza geçmiyor” şikâyetinin arkasında çoğu zaman bir arıza yoktur; motor sadece ısınmayı bekliyordur. Ama her gecikmeyi “kıştır, normal” diye geçiştirmek de doğru değil. LPG’li bir aracın soğukta nasıl davrandığını bilirseniz, neyin normal neyin kontrol gerektirdiğini kendiniz ayırt edebilirsiniz.

Motor neden önce benzinle çalışıyor?

Tankta LPG sıvı hâlde durur. Motora girmeden önce gaz hâline geçmesi gerekir; bu işi buharlaştırıcı, yaygın adıyla regülatör yapar. Sıvı LPG basıncı düşürülüp gaza dönüşürken ortamdan ciddi miktarda ısı çeker. Bu ısıyı karşılamak için regülatörün içinden motorun soğutma suyu dolaşır.

Motor soğukken bu su da soğuktur. Bu hâlde gaza geçilse regülatör yeterince ısınamaz, gaz düzgün buharlaşmaz, motor tekler, hatta regülatörün içi donmaya kadar gidebilir. Bu yüzden sistemin beyni, soğutma suyu belirli bir sıcaklığa ulaşana kadar motoru benzinle çalıştırır, sonra kendiliğinden gaza geçer. Bu bir koruma mantığıdır, kusur değil.

Soğuk sabahta geçişin gecikmesi normal mi?

Büyük ölçüde evet. Yazın sokağın başına gelmeden gaza geçen araç, eksi derecelerde birkaç kilometre benzinle gidebilir. Gece açıkta kalmış, sabah İvedik’e doğru trafikte yavaş yavaş ilerleyen bir araçta motor suyu daha da geç ısınır. Kısa mesafeli işe gidiş gelişlerde kimi gün araç neredeyse hiç gaza geçmeden yolculuk bitebilir; bu durumda kışın benzin tüketiminin biraz artması da beklenen bir şeydir.

Normal olmayan durumlar ise şunlardır:

• Motor tamamen ısındığı, hararet göstergesi yerine oturduğu hâlde aracın hiç gaza geçmemesi
• Gaza geçer geçmez silkeleme, tekleme ya da stop etme
• Geçişten kısa süre sonra kendiliğinden benzine geri dönme ve uyarı sesi
• Hararet göstergesinin kışın her zamankinden çok geç yükselmesi

Son madde aslında çoğu zaman LPG’den değil, soğutma sisteminden kaynaklanır. Açık kalan bir termostat, motorun kışın normal sıcaklığa çıkmasını geciktirir; LPG de bu yüzden geç devreye girer.

Antifriz ve buharlaştırıcı: kışın en çok gözden kaçan bağlantı

Regülatör, motor suyuyla ısındığına göre o suyun durumu doğrudan gaz sistemini etkiler. Kışın dikkat edilecek üç nokta var:

Seviye

Soğutma suyu eksikse regülatöre giden sıcak su azalır. Bu da özellikle uzun yokuşlarda ya da Eskişehir yolunda yüksek devirde giderken gazın yeterince buharlaşmamasına, güç kaybına ve teklemeye yol açabilir. Seviyeyi motor soğukken yedek depodaki işaretlere göre kontrol edin.

Antifriz oranı

Yaz boyunca radyatöre sade su eklendiyse antifriz oranı düşmüş olabilir. Donan su yalnızca radyatörü ve hortumları değil, regülatörün su kanallarını da zorlar. Antifrizin donma noktası basit bir ölçerle kontrol edilir. Hangi antifrizin kullanılacağını antifriz yazımızda anlattık.

Hava kalması

Soğutma sistemine yapılan bir işlemden sonra sistemde hava kalırsa regülatöre su gitmeyebilir. Gaza geçişte sorun, aracın kalorifer veriminin de düşmesiyle aynı anda başladıysa bu ihtimali kontrol ettirin.

Propan, bütan ve kış karışımı

LPG, propan ve bütan gazlarının karışımıdır. Bu iki gazın soğuğa tepkisi farklıdır: propan düşük sıcaklıklarda da kolay buharlaşırken bütan soğukta daha zor gaza dönüşür. Bu yüzden soğuk iklimlerde dağıtılan LPG’de genellikle propan payı daha yüksek tutulur; buna halk arasında kış karışımı denir. Karışım oranı dağıtıcıya, bölgeye ve döneme göre değişir; istasyonda bunu sizin ayarlamanız gerekmez.

Pratikte bilmeniz gereken şu: kışın yakıt karışımı değiştiği için, ayarı sınırda olan bir sistem soğukta kendini daha belirgin gösterebilir. Yazın hiç sorun çıkarmayan bir araç, aralıkta geçişte silkelemeye başladıysa sistemin ayarına ve filtrelere bakmak gerekir.

Benzin deposunu tamamen boşaltmayın

Kışın her soğuk çalıştırma benzinle yapılır. Depoda benzin azaldıkça hem sabah yolda kalma riski artar hem de benzin pompası daha zor şartlarda çalışır. Depo dibinde biriken nem ve tortu da soğukta sorun çıkarabilir. Depoda her zaman makul bir miktar benzin bulundurun. Benzin sisteminin LPG’li araçlardaki durumunu LPG motora zarar verir mi yazımızda daha geniş ele aldık.

Gaz kokusu alırsanız

LPG kokusuzdur; kaçak fark edilsin diye içine özel bir koku katılır. Bu kokuyu aldığınızda yapılacaklar sırasıyla şöyle:

• Aracı güvenli, açık bir yerde durdurun ve kontağı kapatın.
• Sigara içmeyin, çakmak ya da kibrit yakmayın, açık ateşten uzak durun.
• Kapalı bir alandaysanız aracı orada çalıştırmaya uğraşmayın, alanı havalandırın ve oradan uzaklaşın.
• Koku belirgin ve sürekliyse aracı kontrol ettirmeden kullanmayın.

Kışın camlar kapalı gidildiği için kabine gelen küçük bir koku daha çabuk fark edilir. Sabah aracı çalıştırdığınızda ilk birkaç saniye gelen hafif bir koku ile yol boyunca süren koku aynı şey değildir; ikincisini mutlaka kontrol ettirin.

Kapalı otoparklar hakkında

Kışın aracı kapalı otoparka koymak cazip gelir. Ancak bazı kapalı otoparklar, AVM’ler ve site otoparkları LPG’li araçların girişini kısıtlayabilir. Bu kurallar binaya ve işletmeye göre değişir; girişteki levhalara bakın ve emin değilseniz site yönetimine ya da otopark görevlisine sorun. Kendi kapalı garajınızda da aracı çalışır hâlde bırakmayın.

Kışa girmeden yaptırılacak kontroller

Son LPG bakımının üzerinden epey zaman geçtiyse, ilk kar yağışından önce yaptırmak en rahat yoldur; bakımda filtrelerden beyin ayarına kadar nelerin yapıldığını LPG sistemi bakımı yazısında ayrıntılı anlattık. Kışa özgü olarak şunlara ayrıca dikkat edin:

• Regülatöre giden su hortumları ve kelepçeleri; soğukta sertleşen eski hortum çatlayabilir.
• Geçiş sıcaklığı ayarı; sistem kayıtlarında soğukla ilgili hata olup olmadığı
• Antifriz seviyesi, donma noktası ve termostatın çalışması
• Bujiler ve ateşleme; soğukta zayıf bujiyi en önce gazda çalışan motor belli eder.
• Akü; soğuk çalıştırma zaten benzinle ve marşla yapılır.

Genel kış hazırlığı için aracınızı kışa hazırlayın listesine de göz atabilirsiniz. LPG ile ilgili hizmetlerimizi LPG Sistemleri, soğutma ve motor tarafını Mekanik Bakım sayfamızda bulabilirsiniz.

Aracınız soğukta gaza geçerken zorlanıyorsa ya da kışa girmeden LPG sistemine bir baktırmak istiyorsanız 0541 298 45 26’dan arayın veya WhatsApp’tan yazın. Belirtinin hangi sabahlarda, motor ne kadar ısınmışken başladığını anlatmanız sebebi bulmayı kolaylaştırır.

Sık sorulan sorular