Antifriz Nedir, Aracıma Hangi Antifriz Uygun?

Sık görülen bir durum şöyle gelişir: yedek depodaki seviye düşmüştür, benzinlikten depodakiyle “aynı renkte” bir antifriz alınıp eklenir. Bir süre her şey yolunda görünür. Sonra kalorifer eskisi kadar ısıtmamaya başlar, depodaki sıvıda koyu bir tortu belirir. İki antifrizin rengi aynıdır ama içerikleri değil. Antifriz konusunun en çok gözden kaçan tarafı da tam olarak bu.

Antifriz denince çoğu sürücünün aklına yalnızca kış gelir: “Donmasın diye koyuluyor.” Bu doğru ama eksik. Antifriz motorun dört mevsim ihtiyaç duyduğu bir sıvıdır. Kışa hazırlık listemizde antifriz kontrolüne kısaca değinmiştik; şimdi “Hangi antifrizi koymalıyım?” sorusunu biraz daha açalım.

Antifriz ne işe yarar?

Motor çalışırken büyük bir ısı üretir. Bu ısıyı motor bloğundan alıp radyatöre taşıyan sıvı, su ile antifriz konsantresinin karışımıdır. Antifrizin bu karışımdaki görevleri şunlardır:

• Donma koruması: saf su sıfır derecede donar ve donarken genleşir. Genleşen buz radyatöre, hortumlara ve en kötü durumda motor bloğuna zarar verebilir. Antifriz karışımın donma noktasını düşürür.
• Kaynama koruması: antifriz karışımın kaynama noktasını da yükseltir. Basınçlı sistemle birlikte bu, motorun yaz sıcağında ve yokuşta zorlandığında da güvenli sıcaklıkta kalmasına yardımcı olur.
• Korozyon koruması: soğutma sisteminde metal ve plastik parçalar bir aradadır. Antifrizin içindeki katkılar bu parçaların içten paslanmasını ve tortu oluşumunu önler. Devirdaimin ve radyatörün ömrü büyük ölçüde buna bağlıdır.

Antifriz tipleri

Antifrizlerin çoğu glikol bazlıdır; aralarındaki asıl fark, korozyonu önleyen katkı paketidir. Genel olarak üç ana gruptan söz edilir:

• IAT (inorganik katkılı): eski nesil antifrizdir. Koruyucu katkıları daha çabuk tükendiği için genellikle daha sık değişim ister. Daha çok eski model araçlarda kullanılır.
• OAT (organik asit katkılı): “uzun ömürlü” olarak bilinen tiptir. Katkılar daha yavaş tükenir; birçok yeni araçta bu tip ya da türevleri kullanılır.
• HOAT (hibrit): organik ve inorganik katkıları bir arada kullanır. Bazı üreticiler kendi motorları için bu tip karışımları öngörür.

Bu gruplar kendi içinde de farklılaşır. Birçok üretici, antifrizin uyması gereken kendi şartnamesini belirler. Bu yüzden ambalajdaki genel tip adından çok, aracınızın kullanım kılavuzunda yazan şartnameye uygunluğa bakmak gerekir.

Renk her zaman tipi göstermez

Yeşil, mavi, kırmızı, pembe, sarı… Antifrizin rengi bir zamanlar tipi hakkında kabaca fikir verirdi. Bugün ise renk, üreticiden üreticiye değişen bir boyadan ibarettir. Aynı renkte iki antifriz tamamen farklı katkılar içerebilir; farklı renkte iki antifriz ise aynı şartnameye uyabilir. “Depodaki kırmızı, ben de kırmızı aldım” yaklaşımı yanıltıcı olabilir.

Farklı antifrizleri karıştırmak neden riskli?

Farklı katkı paketleri birbiriyle her zaman uyumlu değildir. Karıştırıldıklarında şu sorunlar görülebilir:

• Koruyucu katkıların birbirini zayıflatması ve korozyon korumasının azalması
• Bazı durumlarda sistemde jöle kıvamında çökelti ya da tortu oluşması
• Bu tortunun radyatör kanallarını ve kalorifer peteğini tıkaması

Seviye azaldığında, depodakiyle aynı ürünü ya da aynı şartnameye uyan bir antifrizi kullanın. Yolda acil bir durumda kısa süreliğine su eklemek gerekebilir; ancak bu durumda karışım oranı bozulur ve en kısa zamanda kontrol ettirmek gerekir.

Karışım oranı: daha fazlası daha iyi değil

Antifriz ya hazır karışım (kullanıma hazır) ya da konsantre olarak satılır. Konsantre ürün, ambalajında belirtilen oranda suyla seyreltilmelidir; birçok araç için yaygın oran yarı yarıyadır. Seyreltme için musluk suyu yerine saf ya da demineralize su tercih edilir; musluk suyundaki mineraller tortu oluşturabilir.

Sık yapılan bir hata, “daha iyi korusun” diye saf konsantre koymaktır. Konsantre antifriz tek başına sudan daha kötü ısı taşır ve belirli bir oranın üzerinde donma koruması artmaz, aksine azalabilir. Ambalajdaki tabloya ve kullanım kılavuzuna uymak en doğrusudur.

Seviye nasıl kontrol edilir?

1. Aracı düz bir zemine park edin ve motorun tamamen soğumasını bekleyin.
2. Kaputu açın ve soğutma suyu yedek deposunu bulun; genellikle şeffaf plastiktir ve üzerinde en az ve en çok işaretleri bulunur.
3. Seviyenin iki işaretin arasında olduğunu kontrol edin.
4. Eksikse kapağı yavaşça açın ve uygun antifrizi ekleyin.
5. Seviyenin sık sık düştüğünü fark ederseniz eklemeye devam etmek yerine sızıntı kontrolü yaptırın.

Önemli: motor sıcakken radyatör ya da yedek depo kapağını açmayın. Sistem basınç altındadır; sıcak sıvı fışkırarak ciddi yanıklara yol açabilir.

Ne zaman değiştirilmeli?

Değişim aralığı antifrizin tipine ve araç üreticisinin önerisine göre değişir; bazı araçlarda birkaç yılda bir, uzun ömürlü antifriz kullanan bazı araçlarda daha uzun aralıklarla yapılır. Doğru aralık kullanım kılavuzunda kilometre ve yıl olarak yazar. Antifriz zamanla yalnızca donma koruması açısından değil, korozyon koruması açısından da yorulur; bu yüzden donma noktası ölçümü iyi çıksa bile süresi dolan antifriz değiştirilmelidir.

Değişim, eski sıvıyı boşaltıp yenisini doldurmaktan ibaret değildir. Sistemin içinde hava kalırsa motor ısınırken hararet yapabilir ya da kalorifer soğuk üfleyebilir. Bu yüzden doldurma sonrasında sistemin havası alınır, motor çalışma sıcaklığına getirilip seviye yeniden kontrol edilir. İkinci el bir araç aldıysanız ve antifrizin en son ne zaman değiştiği belli değilse, kışı beklemeden kontrol ettirmek iyi bir başlangıçtır.

Ankara trafiğinde, örneğin yaz aylarında İstanbul Yolu’nda ya da Eskişehir Yolu’nda dur-kalk ilerlerken hararet göstergesinin yükseldiğini fark ettiyseniz, bu da soğutma sistemine bakılması gerektiğinin işaretidir. Sorun her zaman antifriz değildir; fan, termostat ya da radyatör de sebep olabilir. Ama ilk bakılacak yer çoğu zaman yedek depodaki seviyedir.

Sızıntı belirtileri

• Aracın park ettiği yerde renkli ve hafif kaygan bir leke
• Motor bölümünden gelen tatlımsı bir koku
• Hortum bağlantılarında, radyatörde ya da devirdaim çevresinde kurumuş, kabuklu izler
• Hararet göstergesinin normalden yükseğe çıkması
• Kalorifer peteğinin eskisi kadar ısıtmaması ya da camlarda buğu

Antifriz zehirlidir ve tatlı tadı nedeniyle çocuklar ve evcil hayvanlar için tehlikelidir. Ambalajları ulaşamayacakları bir yerde saklayın, döküntüleri temizleyin.

Devirdaimin triger kayışıyla döndüğü motorlarda sızdıran bir devirdaim kayışı da ıslatıp yıpratabilir; bu yüzden triger değişiminde devirdaim çoğu zaman birlikte ele alınır. Ayrıntısı triger kayışı yazımızda. Soğutma sistemi kontrolü Mekanik Bakım, hortum, radyatör ve termostat gibi parçalar Oto Yedek Parça sayfamızda.

Seviye sık sık düşüyorsa ya da depodaki sıvının ne olduğunu bilmiyorsanız, kılavuzdaki şartnameyle birlikte bize yazın veya arayın. Soğutma sistemine İvedik OSB’deki atölyemizde, motor soğukken birlikte bakabiliriz.

Sık sorulan sorular