LPG Sistemi Bakımı Ne Zaman Yapılır, Neler Kontrol Edilir?

LPG’li araçlarda sık rastlanan bir tablo var: motor yağı kilometresi kilometresine değişir, ama gaz sistemine en son ne zaman bakıldığı hatırlanmaz. Araç çalıştığı sürece sistem unutulur. Sonra bir gün geçişte silkeleme başlar, tüketim artar, panelde motor lambası yanar.

Bakımın neleri kapsadığını, ne zaman gerektiğini ve geciktiğinde aracın verdiği işaretleri sırayla ele alalım.

LPG sistemi hangi parçalardan oluşur?

Bakımı anlamak için yakıtın izlediği yolu bilmek yeterli. LPG tanktan sıvı hâlde çıkar, bir boru hattıyla motor bölmesine gelir. Burada önce sıvı faz filtresinden geçer, ardından buharlaştırıcıda (regülatörde) gaza dönüşür. Gaz, gaz faz filtresinden geçip enjektörlere ulaşır ve enjektörler onu silindirlere püskürtür. Bütün bu düzeni sistemin beyni, yani elektronik kontrol ünitesi yönetir. Yolun her noktasında hortumlar, kelepçeler ve bağlantılar vardır.

Bakımda neler yapılır?

Sıvı faz filtresi

Tanktan gelen sıvı LPG’nin içindeki tortuyu ve yağımsı kalıntıları tutar. Tıkandıkça regülatöre giden yakıt azalır; bu da özellikle yüksek devirde güç kaybı olarak hissedilir. Sistemine göre kartuş olarak değişir ya da filtre gövdesiyle birlikte yenilenir.

Gaz faz filtresi

Regülatörden çıkan gazın enjektörlere temiz ulaşmasını sağlar. Gaz faz filtresi ihmal edilirse kir enjektörlere taşınır ve enjektörlerin düzgün açılıp kapanmasını bozar. Sıvı faz filtresiyle birlikte bakımın temel parçalarından biridir.

Buharlaştırıcı (regülatör)

Regülatör hem gazın basıncını ayarlar hem de motor suyunun ısısıyla sıvıyı gaza çevirir. Zamanla içinde yağımsı bir tortu birikir, zarları yorulur. Bakımda çıkış basıncı ve su hortumlarının durumu kontrol edilir; gerektiğinde regülatöre bakım yapılır. Regülatörün soğutma suyuyla ilişkisini LPG’li araçta kış kullanımı yazısında anlattık.

Enjektörler

Gazı her silindire ayrı ayrı veren parçalardır. Kirlenen ya da yorulan bir enjektör o silindire eksik veya fazla gaz verir; araç rölantide titrer, bir silindiri çalışmıyor gibi tekler. Bakımda enjektörlerin çalışması kontrol edilir, gerekirse temizlenir ya da yenilenir.

Hortum ve bağlantılar

Motor bölmesindeki ısı, titreşim ve kışın soğuk yıllar içinde lastik hortumları sertleştirir, çatlatır. Kelepçeler gevşeyebilir. Bakımda gaz hortumları, su hortumları ve vakum bağlantıları elle ve gözle tek tek kontrol edilir.

Sızdırmazlık kontrolü

Tanktan enjektörlere kadar bütün bağlantı noktalarında kaçak olup olmadığına bakılır. Küçük bir kaçak bazen kokuyla değil, ancak ölçümle fark edilir. Sızdırmazlık kontrolünün muayeneyle ilgili tarafını LPG’li araç muayenesi yazımızda bulabilirsiniz.

Beyin ayarı ve kalibrasyon: bilgisayarla ne yapılıyor?

Sıralı enjeksiyonlu LPG sistemlerinde gaz beyni, aracın kendi benzin beyninin enjektörlere verdiği komutu okur ve bunu gaz enjektörleri için karşılığına çevirir. Bu çevirinin doğru olması için montajda sistem, motorun benzindeki çalışma değerlerine göre bilgisayarla ayarlanır.

Zamanla bu ayar kayabilir. Filtreler kirlenir, enjektörler yorulur, regülatör basıncı değişir; motorun kendisi de yaşlanır. Bakımda sisteme bilgisayar bağlanır, kayıtlı hatalar okunur, benzin ve gazdaki çalışma değerleri karşılaştırılır. Gaz tarafındaki değerler benzin tarafından belirgin şekilde uzaklaştıysa ayar güncellenir. Burada amaç, motorun gazda da benzindeki kadar dengeli çalışmasıdır; ayarı “daha az yaksın” diye zorlamak motoru fakir karışımla çalıştırır ve zarar verir. Bu konuyu LPG motora zarar verir mi yazısında açtık.

Bakım aralığı neye göre değişir?

Birçok sistemde bakım, motor bakımıyla birlikte, kabaca 10.000–15.000 km civarında ya da yılda bir önerilir. Bu bir başlangıç noktasıdır; esas olan sisteminizin bakım kitapçığıdır. Aralığı daraltan ya da genişleten başlıca etkenler:

• Sistem üreticisinin önerisi: en doğru bilgi sisteminizin bakım kitapçığında ya da montaj belgelerindedir.
• Kullanım şekli: günde yüzlerce kilometre yapan bir ticari araçla haftada bir markete giden bir aracın ihtiyacı aynı değildir.
• Yakıt kalitesi: tortulu yakıt filtreleri daha çabuk tıkar.
• Sistemin ve motorun yaşı: yaşlanan parçalar daha sık kontrol ister.

Kitapçık elinizde değilse, aracın motor bakımıyla aynı dönemde LPG sistemine de baktırmak pratik bir alışkanlıktır. Şehir içinde dur kalk trafikte çok kullanılan ya da uzun yolda sürekli yüksek devirde giden araçlarda aralığı daha ihtiyatlı tutmak mantıklıdır.

İkinci el aldığınız bir araçta son LPG bakımının ne zaman yapıldığını bilmiyorsanız, belirti beklemeden ilk iş sisteme bir baktırmak en sağlıklısıdır. Böylece hem filtrelerin durumunu hem de ayarın nereden başladığını bilirsiniz.

Bakımın geciktiğini gösteren belirtiler

• Tekleme: özellikle gazda, yokuşta ya da yük altında hissedilen kesik kesik çalışma
• Geçişte silkeleme: benzinden gaza geçerken aracın bir an sarsılması ya da stop etmesi
• Tüketim artışı: aynı yolda deponun belirgin şekilde daha çabuk bitmesi
• Motor arıza lambası: gaz ayarı kaydığında aracın kendi beyni karışımın bozulduğunu algılayıp arıza lambası yakabilir
• Güç kaybı: sollamada ya da Eskişehir yolu gibi uzun düzlüklerde aracın eskisi gibi çekmemesi
• Kendiliğinden benzine dönme: sistemin basınç düşüklüğü gibi bir sorun algılayıp benzine geri geçmesi

Gösterge panelindeki lambaların anlamlarını uyarı lambaları yazımızda topladık. Gaz kokusu ise bakım beklemez; aracı güvenli bir yerde durdurup kontağı kapatın ve kontrol ettirmeden kullanmayın.

Benzin tarafını da ihmal etmeyin

LPG’li araç benzinli bir araçtır; gaz sistemi onun üzerine eklenir. Bu yüzden benzin tarafındaki kusurlar gazda daha belirgin hissedilir.

Bujiler bunun başında gelir. Gaz karışımını tutuşturmak daha güçlü bir kıvılcım ister; yıpranmış buji ya da zayıflamış bobin, benzinde hiç belli olmayan bir teklemeyi gazda ortaya çıkarır. Bujilerin değişim aralığı için aracınızın bakım kitapçığına bakın; LPG’li kullanımda bu aralığa sadık kalmak ayrıca önemlidir.

Hava filtresi, motor yağı ve soğutma sistemi de gaz sisteminin sağlıklı çalışmasını doğrudan etkiler. Benzin deposunu sürekli boş kullanmak ise benzin pompasını yorar. Motor bakımının aralıklarını periyodik bakım yazımızda anlattık.

LPG sistemiyle ilgili hizmetlerimiz için LPG Sistemleri, buji ve genel motor bakımı için Mekanik Bakım sayfamıza bakabilirsiniz.

LPG sisteminizin son bakımını hatırlamıyorsanız ya da yukarıdaki belirtilerden birini fark ettiyseniz bize yazın veya 0541 298 45 26’yı arayın. Varsa sistemin bakım kitapçığını da yanınızda getirin; geçmiş bakımları görmek işimizi kolaylaştırır.

Sık sorulan sorular