Araç Kliması Neden Soğutmaz? Klima Bakımı Rehberi

Temmuzda öğle güneşinin altında birkaç saat park edilmiş bir aracın içi fırın gibidir. Klimayı sonuna kadar açarsınız ve menfezlerden ılık bir hava gelir. Ya da daha kötüsü, kabine rutubetli bir bodrum kokusu yayılır.

Klima sorunlarının çoğu, belirtilerine bakarak kabaca tahmin edilebilir. Önce sistemin nasıl çalıştığını kısaca anlayalım, sonra arızaların nerede saklandığına bakalım.

Araç kliması nasıl çalışır?

Klima, soğuk üretmekten çok kabindeki ısıyı dışarı taşıyan bir sistemdir. Kapalı bir devrede dolaşan soğutucu gaz, bu taşıma işini yapar:

• Kompresör motordan güç alarak gazı sıkıştırır; gaz ısınır ve basıncı yükselir.
• Kondenser, genellikle radyatörün önünde durur. Sıcak gaz burada ısısını dış havaya verir ve sıvılaşır.
• Genleşme valfi sıvının basıncını düşürür; gaz aniden soğur.
• Evaporatör torpido arkasındadır. Kabine üflenen hava bu soğuk peteğin üzerinden geçerek soğur ve aynı zamanda nemini bırakır.

Gazın içinde, kompresörü ve contaları yağlayan özel bir yağ da dolaşır. Bu ayrıntı, aşağıda anlatacağımız kış kullanımı açısından önemlidir.

Klima zayıf soğutuyorsa olası sebepler

Gaz eksikliği ve kaçak

Klima sistemi kapalı bir devredir; gaz kendiliğinden “bitmez”. Yıllar içinde contalardan çok küçük miktarda kayıp olabilir, ancak soğutma belirgin şekilde azaldıysa çoğu zaman bir yerde kaçak vardır. Kaçağı bulmadan yalnızca gaz eklemek, sorunu kısa bir süre için ertelemekten öteye geçmez.

Kondenser kirliliği

Kondenser aracın en önünde olduğu için böcek, toz, yaprak ve yol kiriyle kaplanabilir. Hava peteklerin arasından rahat geçemezse gaz ısısını yeterince atamaz ve soğutma zayıflar. Otoyolda gayet iyi soğutan klimanın İstanbul Yolu’ndaki akşam trafiğinde ılık üflemeye başlaması tipik olarak bu duruma ya da fanlara işaret eder; araç dururken kondenserin üzerinden geçen hava azalır.

Fan sorunları

Kabine hava üfleyen fan zayıf çalışıyorsa soğuk hava yeterince gelmez. Radyatör önündeki elektrikli fan devreye girmiyorsa da kondenser, özellikle araç dururken, ısıyı atamaz.

Kompresör ve kavrama

Klimayı açtığınızda motor bölmesinden hafif bir “tık” sesiyle kompresörün devreye girdiği duyulur. Bu ses yoksa, kompresör sürekli devreye girip çıkıyorsa ya da klima açıkken alışılmadık bir uğultu geliyorsa kompresör veya kavraması kontrol edilmelidir.

Kötü koku ve polen filtresi

Evaporatör, kabin havasındaki nemi topladığı için sürekli ıslak kalan karanlık bir yüzeydir. Zamanla burada mikroorganizmalar çoğalabilir; klimayı açtığınızda gelen rutubet ya da küf kokusu çoğu zaman buradan kaynaklanır.

Polen filtresi (kabin filtresi) ise dışarıdan alınan havayı toz, polen ve kirden arındırır. Tıkanmış bir filtre hava akışını azaltır, kokuyu artırır ve camların buğusunu daha geç almasına yol açar. Değişim aralığı aracınızın kullanım kılavuzunda yazar; tozlu yollarda ve yoğun trafikte daha sık değiştirmek gerekebilir. Filtre ve diğer parçalar için Oto Yedek Parça sayfamıza göz atabilirsiniz.

Kokuyu azaltmak için basit alışkanlıklar

• Varmanıza birkaç dakika kala klimayı kapatıp fanı çalıştırmaya devam edin; evaporatör kurur.
• Sürekli iç hava sirkülasyonunda gitmeyin; ara ara dış havaya geçin.
• Koku geçmiyorsa sistemin uygun ürünlerle temizlenmesi ve filtrenin değiştirilmesi gerekir.

Kışın da klimayı çalıştırın

Klima yalnızca yaz için değildir. Kışın ara ara çalıştırmanın iki önemli faydası vardır:

• Buğu: klima havanın nemini aldığı için camların buğusunu çok daha hızlı giderir. Ankara’nın sisli bir kasım sabahında, dört kişi araca bindiğinde camlar bir anda buğulanır; kaloriferle birlikte klimayı açtığınızda kabin hem ısınır hem kurur.
• Conta ve kompresör: gazla dolaşan yağ, contaları ve kompresörü yağlar. Aylarca hiç çalışmayan bir sistemde contalar kuruyup kaçak yapmaya daha yatkın hâle gelebilir.

Çok soğuk havalarda birçok araç kompresörü korumak için devreye sokmayabilir; bu normaldir. Kışa hazırlıkla ilgili diğer kontroller için kış kontrol listemize bakabilirsiniz.

Gaz dolumunda dikkat edilecekler

Düzgün bir klima bakımı, gazı “tamamlamaktan” ibaret değildir. Gazı geri alıp tartabilen ve sistemi vakumlayabilen özel bir cihaz gerektirir; bu yüzden bu ekipmanla çalışan bir klima servisinde yapılmalıdır. Sağlıklı bir işlem genellikle şu adımları izler:

1. Sistemdeki mevcut gaz cihazla geri alınır ve miktarı görülür.
2. Sistem vakumlanır; vakumun tutup tutmadığına bakılarak kaçak olup olmadığı anlaşılır.
3. Kaçak varsa yeri bulunur ve giderilir.
4. Üreticinin belirlediği miktarda gaz ve gerekiyorsa uygun yağ eklenir.
5. Çıkış havasının sıcaklığı ve sistemin çalışması kontrol edilir.

Gaz tipi araca göre değişir

Araçlarda kullanılan soğutucu gaz tipi, aracın üretim dönemine ve modeline göre farklıdır; doğru gaz miktarı da araca özeldir. Bu bilgi çoğu araçta motor kaputunun altındaki bir etikette ve kullanım kılavuzunda yer alır. Farklı tip gazları karıştırmak ya da yanlış miktarda gaz koymak sistemin verimini düşürür ve parçalara zarar verebilir.

Kendin yap spreyleri işe yarar mı?

Piyasada satılan gaz tüpleri ve klima temizleme spreyleri ilk bakışta pratik görünür, ama sınırları vardır. Gaz tüpleriyle sistemde ne kadar gaz olduğunu bilmeden ekleme yaparsınız; fazla gaz da en az eksik gaz kadar zararlıdır. Bazı ürünler kaçak tıkayıcı katkılar içerir ve bunlar sistemin dar kanallarında sorun çıkarabilir. Koku spreyleri ise çoğu zaman kokuyu yalnızca bir süre bastırır; kaynağı olan evaporatör ve filtre ilgilenilmeden kalır.

Klima yakıt tüketimini artırır mı?

Evet, kompresör motordan güç aldığı için klima açıkken yakıt tüketimi bir miktar artar. Artışın ne kadar olacağı aracın yapısına, dış sıcaklığa ve kullanıma göre değişir. Kirli kondenser ya da yanlış gaz miktarı nedeniyle verimsiz çalışan bir klima, aynı serinliği sağlamak için daha uzun süre devrede kalır. Yüksek hızda camları açmak da aerodinamik direnç yarattığı için her zaman tasarruflu bir alternatif değildir. Bakımlı bir klima, hem konfor hem tüketim açısından en mantıklı yoldur. Klimanın da yer aldığı genel kontroller için Mekanik Bakım sayfamıza ve periyodik bakım yazımıza göz atabilirsiniz.

Polen filtresini değiştirmek ya da kokunun, zayıf üflemenin filtre, fan veya kondenserle ilgisi olup olmadığına bakmak isterseniz bize yazın veya arayın. Sorun gaz tarafındaysa bunu da size açıkça söyleriz.

Sık sorulan sorular