Yolda Lastik Patlarsa Ne Yapmalı?

Lastik patlaması çoğu zaman bir patlama sesi ya da hızla artan bir uğultu ve ardından direksiyondan gelen ani bir çekişle başlar. Ön lastik patladıysa araç patlayan tarafa doğru çekmeye çalışır. Arka lastikte ise aracın arkası yalpalar, yol kayıyormuş gibi hissedilir. O ilk saniyelerde yapılanlar, olayın küçük bir aksilik olarak mı kalacağını yoksa kazaya mı dönüşeceğini belirler.

İlk saniyeler: direksiyon ve fren

İçgüdü frene sert basmayı söyler. Yapılmaması gereken tam olarak budur. Patlamış lastiğin tutuşu çok azdır; ani fren aracın ağırlığını öne atar, çekişi artırır ve aracın savrulmasına yol açabilir.

1. Direksiyonu iki elinizle sıkı tutun ve aracı düz tutmaya çalışın. Sert direksiyon hareketi yapmayın.
2. Ayağınızı gazdan yavaşça çekin; araç kendiliğinden yavaşlamaya başlar.
3. Araç toparlandıktan ve hız belirgin şekilde düştükten sonra freni hafif ve kademeli kullanın.
4. Sinyal verin, aynalara bakın ve sağa yanaşacağınız yeri seçin.

Güvenli bir yere çekilin

Patlak lastikle uzun mesafe gitmek lastiği ve jantı tamamen bozar. Ama tehlikeli bir noktada durmak da başka bir risk yaratır. Viraj çıkışı, köprü üstü ya da görüşün kısıldığı bir tepe yerine, düz ve geniş bir alana kadar çok yavaş ilerlemek çoğu zaman daha doğrudur. Jantın biraz daha yorulması, trafiğin aktığı bir yerde durmaktan iyidir.

Mümkünse emniyet şeridine, bir cebe, otoparka ya da istasyona çekilin. Aracı yoldan olabildiğince uzağa alın, el frenini çekin; manuel vitesli araçta vitese takın, otomatikte P konumuna alın.

Dörtlü, yelek ve reflektör

Durur durmaz dörtlü flaşörleri yakın. Hava kararmışsa ya da sis varsa park lambalarını da açık bırakın. Araçtan inmeden önce, varsa reflektörlü yeleği giyin; gece yol kenarındaki bir insan ancak böyle fark edilir.

Reflektör üçgenini, arkadan gelenlerin sizi zamanında görebileceği bir mesafede aracın arkasına koyun. Mesafeyi yolun hızına ve görüşe göre ayarlayın; virajdan hemen sonra durduysanız üçgenin virajın öncesinde görünmesi gerekir. Üçgeni koymaya giderken bariyere yakın yürüyün, yola taşmayın.

Çevre yolu ve otoyolda ayrı dikkat

Ankara Çevre Yolu’nda ya da otoyolda araçlar yüksek hızla akar ve emniyet şeridi, yanından geçen kamyonlara çok yakındır. Orada lastik değiştirmek, mahalle arasındaki bir sokakta değiştirmekle aynı şey değildir.

• Yolcuları trafiğin olmadığı taraftan indirin ve bariyerin arkasına alın. Arkadan çarpma ihtimali yüzünden araçta beklemek güvenli değildir.
• Değişecek lastik trafik tarafındaysa ve şerit darsa orada uğraşmayın; aracı çok yavaş şekilde daha güvenli bir noktaya götürmeyi ya da yardım çağırmayı düşünün.
• Yardım gerekiyorsa kasko ya da sigorta poliçenizdeki yol yardım hattını arayın; yaralanma ya da tehlike varsa 112’yi arayın.

Stepne ya da ince yedek lastik

Lastiği kendiniz değiştirecekseniz zemin düz ve sağlam olmalı. Bijonları araç yerdeyken biraz gevşetin, sonra krikoyu kılavuzda gösterilen kaldırma noktasına yerleştirin. Kriko yalnızca aracı kaldırmak içindir; araç havadayken altına girmeyin. Stepneyi taktıktan sonra bijonları çapraz sırayla sıkın, aracı indirince bir kez daha kontrol edin.

Birçok araçta tam boy stepne yerine dar, geçici kullanım için yapılmış bir yedek lastik bulunur. Bu lastiklerin hız ve mesafe sınırları vardır; değerler lastiğin üzerinde ya da aracınızın kullanım kılavuzunda yazar. Bu lastikle yola uzun süre devam etmeyin, amaç en yakın lastikçiye ulaşmaktır. Fren ve virajları da buna göre yumuşak alın.

Stepnenin işe yaraması için basıncının doğru olması gerekir; düzenli kontrolü lastik basıncı nasıl kontrol edilir yazısında anlattık.

Tamir kiti ne zaman işe yarar?

Stepnesi olmayan birçok araçta bagajda küçük bir kompresör ve sızdırmazlık sıvısından oluşan bir tamir kiti bulunur. Kit, diş bölgesine batan çivi ya da vida gibi küçük delikler için tasarlanmıştır. Sıvı supaptan lastiğe verilir, lastik kompresörle şişirilir ve sıvının içeride yayılması için kısa bir mesafe gidilir. Kiti kullanırken kılavuzdaki adımları ve kitin üzerindeki hız sınırını izleyin.

Yanak yırtılmışsa, lastik janttan çıkmışsa ya da delik büyükse kit işe yaramaz. Sıvının bir son kullanma tarihi de vardır; kutunun üzerindeki tarihe arada bir bakın. Kit kullandıysanız lastikçiye mutlaka söyleyin; lastiğin içindeki sıvının temizlenmesi gerekir.

Run-flat lastikler

Bazı araçlar, havası tamamen boşalsa da güçlendirilmiş yanakları sayesinde sınırlı bir hız ve mesafede gidebilen run-flat lastiklerle gelir. Bu lastiklerde patlama anı daha sakin geçer, araç durumu göstergedeki uyarıyla bildirir. Yine de hız ve mesafe sınırı kılavuzdadır ve aşılmamalıdır. Havasız gidilmiş bir run-flat lastiğin onarılıp onarılamayacağı lastik üreticisinin kurallarına bağlıdır. Yanaktaki run-flat işaretlerini lastik ebadı nasıl okunur yazısında bulabilirsiniz.

Patlak lastik tamir edilebilir mi?

Belirleyici olan, deliğin yeri ve lastiğin havasız ne kadar sürüldüğüdür.

• Diş (sırt) bölgesindeki küçük delikler: çoğu zaman lastik janttan sökülüp içten tamir edilebilir. Karar, deliğin boyutuna ve konumuna bakılarak verilir.
• Yanak ve omuz bölgesi: lastiğin en çok esneyen kısmıdır; buradaki kesik ve delikler güvenli şekilde tamir edilemez.
• Havasız sürülmüş lastik: dışarıdan sağlam görünse de iç yüzeyi ezilmiş, parçalanmış olabilir. Lastik söküldüğünde içte toz ya da ezik izi varsa değişmesi gerekir.

Lastik değişecekse aynı akstaki diğer lastiğin durumuna da bakılır; bu konuyu lastik ne zaman değişir yazısında anlattık.

Sonra kontrol ettirilecekler

Patlama çoğu zaman yalnızca lastiği etkilemez. Özellikle çukura girerek ya da kaldırıma sürterek patlayan lastiklerde şunlara baktırmak gerekir:

• Jant: eğilme, çatlak ya da kenarda ezik. Eğik jant balansla geçmeyen titreme yapar ve hava kaçırabilir.
• Balans: tamir edilen ya da yeni takılan lastikte balans yeniden yapılır.
• Rot ayarı: darbeden sonra araç yana çekiyorsa ya da direksiyon düz durmuyorsa. Farkı balans ve rot ayarı yazısında anlattık.
• Ön düzen parçaları: sert darbe rot başı ve rotil gibi parçalara da yük bindirmiş olabilir.

Stepneyi kullandıysanız patlak lastiği bagajda bekletmeyin; tamir ya da değişim yapılana kadar yedeksiz dolaşıyorsunuz demektir. Lastik ve jant işlemleri için Oto Lastik, ön düzen kontrolü için Mekanik Bakım sayfamıza göz atabilirsiniz.

Patlamadan sonra lastik, jant ya da direksiyon içinize sinmiyorsa aracınızla İvedik OSB’ye gelin, birlikte bakalım. Önceden sormak isterseniz 0541 298 45 26’yı arayabilir ya da WhatsApp’tan lastiğin fotoğrafını gönderebilirsiniz.

Sık sorulan sorular