Lastik Basıncı Nasıl Kontrol Edilir, Neden Önemli?

Bir lastik gözle fark edilecek kadar söndüğünde, basıncı çoktan olması gerekenin epey altına inmiş olur. Lastiğin yanağı esnek yapıldığı için eksik basınçlı bir lastikle doğru basınçlı bir lastik dışarıdan neredeyse aynı görünür.

“Baktım, inik değil” demek bu yüzden yetmez. Basınç gözle değil, ölçerek kontrol edilir; bunun için de birkaç basit kuralı bilmek yeterli.

Doğru değer nerede yazar?

Aracınızın kullanması gereken basınç, lastiğin yanağında yazan sayı değildir. Yanaktaki “max. pressure” ifadesi lastiğin dayanabileceği en yüksek değeri gösterir; günlük kullanımda size gereken değerle ilgisi yoktur.

Üreticinin önerdiği değeri şu yerlerde bulursunuz:

• Sürücü kapısı açıldığında kapı kenarındaki ya da direkteki etiket
• Bazı araçlarda yakıt depo kapağının iç yüzü
• Kullanım kılavuzunun lastikler bölümü

Bu etiketlerde çoğu zaman ön ve arka için ayrı değerler, bazen de farklı lastik ebatları için ayrı satırlar bulunur. Bir de “yüklü” değer vardır: arka koltuk dolu, bagaj ağzına kadar yüklüyken önerilen, genellikle biraz daha yüksek basınç. Bayramda memlekete dolu bir arabayla gidecekseniz yola çıkmadan basıncı bu değere getirin, dönüşte normal değere indirin.

Birimler de karışıklık yaratabilir. Değer bar, psi ya da kPa olarak yazılmış olabilir. Ölçerinizin hangi birimi gösterdiğine bakın ve etiketteki değeri aynı birimden okuyun.

Neden soğukken ölçmek gerekir?

Lastiğin içindeki hava yolda ısındıkça genleşir, basınç yükselir. Eskişehir yolunda bir süre gidip istasyona girdiğinizde ölçtüğünüz değer, sabah araç park hâlindeyken ölçeceğinizden yüksek çıkar. Bu sıcak değere bakıp hava boşaltırsanız lastik soğuduğunda basınç gereğinin altında kalır.

En doğru ölçüm, araç birkaç saat durduktan sonra ya da yalnızca kısa bir mesafe gidilmişken yapılır. Evinize en yakın istasyona sabah ilk iş uğramak iyi bir alışkanlıktır. Sıcak lastikte ölçmek zorunda kaldıysanız hava boşaltmayın; eksikse tamamlayın, ertesi gün soğukken tekrar bakın.

İstasyon kompresörüyle adım adım

Akaryakıt istasyonlarındaki hava makinelerinin çoğu dijital ekranlıdır: istediğiniz değeri girersiniz, makine lastiği o değere kadar doldurur ya da boşaltır.

1. Aracı, hortumun dört tekerleğe de yetişeceği şekilde yanaştırın ve motoru durdurun.
2. Etiketteki değeri makinenin biriminde girin. Ön ve arka farklıysa her tekerlekten önce değeri yeniden ayarlayın.
3. Supap kapağını çıkarın ve kaybolmasın diye cebinize koyun.
4. Hortum ucunu supaba düz ve sıkıca oturtun; tıslama geliyorsa uç tam yerine oturmamıştır.
5. Makinenin uyarısını bekleyin, ucu çıkarın ve kapağı geri takın.
6. Diğer tekerleklerde de aynısını yapın, stepneye de bakın.

İstasyon makinelerinin ayarı her zaman tam olmayabilir; aynı lastiği iki ayrı istasyonda ölçüp farklı sonuç görmek şaşırtıcı değildir. Kendi el manometrenizle arada bir karşılaştırma yapmak bu yüzden işe yarar.

El manometresiyle ölçüm

Torpidoda duran küçük bir el manometresi, basıncı evin önünde, lastikler tamamen soğukken ölçmenizi sağlar.

1. Supap kapağını çıkarın.
2. Manometrenin ağzını supaba düz şekilde, kısa ve kararlı bir hareketle bastırın.
3. Göstergedeki değeri okuyup etiketteki değerle karşılaştırın.
4. Eksikse ilk istasyonda tamamlayın. Fazlaysa supabın ortasındaki pime hafifçe bastırarak az az hava boşaltın ve yeniden ölçün.

Ölçüm sırasında kısa bir hava kaçışı sesi normaldir. Ölçer düşürülmüş ya da çok eskiyse sonucunu bir istasyon ölçümüyle karşılaştırın.

Düşük ve yüksek basınç neyi bozar?

Düşük basınç

Eksik basınçlı lastik yola yanaklarından esneyerek basar. İki kenarı ortasından hızlı aşınır, yuvarlanma direnci arttığı için yakıt tüketimi yükselir, araç virajda yalpalar ve frende tepkisi gecikir. Uzun süre düşük basınçla sürülen lastik aşırı ısınır, iç yapısı zarar görebilir ve yüksek hızda patlama riski artar.

Yüksek basınç

Fazla şişirilmiş lastik ortasından basar, yolla temas yüzeyi daralır. Orta kısım hızlı aşınır, sürüş sertleşir, çukurlardaki darbeler süspansiyona ve janta daha sert iletilir. Islak zeminde tutuş azalır, fren mesafesi uzayabilir. “Biraz fazla olsun, az yaksın” düşüncesi bu yüzden doğru değildir.

Lastiğin aşınma şekline bakarak basınç geçmişini okumak mümkündür; ayrıntıları lastik ne zaman değişir yazısında anlattık. Kenardan aşınmanın sebebi her zaman basınç değildir, rot ayarı da olabilir; bunun için balans ve rot ayarı farkı yazısına bakabilirsiniz.

Mevsim geçişi ve Ankara kışı

Hava soğudukça lastiğin içindeki hava büzülür ve basınç düşer. Ekimde doğru ayarladığınız lastikler, ilk ayaz sabahında hiçbir delik olmadan eksik çıkabilir. Gece ile gündüz arasındaki sıcaklık farkının büyük olduğu Ankara’da bu durum sonbaharda ve kış başında iyice belirginleşir.

Kış lastiklerini taktırırken ya da yazlıklara dönerken basıncı mutlaka yeniden ayarlatın. Depoda aylarca bekleyen lastikler çoğu zaman bir miktar hava kaybetmiş olur. Geçiş zamanlaması için kış lastiğine ne zaman geçilmeli yazısına göz atabilirsiniz.

En çok unutulan lastik: stepne

Stepne bagajın altında yıllarca dokunulmadan durur. İhtiyaç duyulduğu gün ise çoğu zaman en kötü gündür: gece, yolun kenarında. O anda stepnenin de inik çıkması işi iyice zorlaştırır. Diğer lastiklerle birlikte stepnenin basıncına da bakın. Dar, geçici kullanım için yapılmış yedek lastiklerde önerilen basınç normal lastiklerden farklı olabilir; değeri lastiğin üzerinde ya da kılavuzda bulursunuz. Patlama anında neler yapılacağını yolda lastik patlarsa ne yapmalı yazısında ayrıca anlattık.

Göstergedeki lastik ışığı

Birçok yeni araçta lastik basıncı izleme sistemi (TPMS) bulunur. Basınç belirgin şekilde düştüğünde göstergede at nalına benzeyen, ortasında ünlem işareti olan bir ışık yanar. Bazı araçlar basıncı tekerlekteki sensörle doğrudan ölçer, bazıları ise tekerleklerin dönüş farkından tahmin eder.

Işık yandıysa önce dört lastiği ölçüp doğru değere getirin. Sistemin türüne göre ayardan sonra kılavuzda anlatılan sıfırlama adımının yapılması gerekebilir. Işık yanıp sönüyorsa çoğu zaman sistemin kendisiyle ilgili bir sorun vardır. Diğer ışıklar için gösterge paneli uyarı lambaları yazısına bakabilirsiniz. Bu sistem düzenli ölçümün yerini tutmaz; ışık yanmadan önce de basınç gereğinin altında olabilir.

Ne sıklıkla kontrol etmeli?

• Ayda bir, lastikler soğukken
• Uzun yoldan ve aracı yükleyerek yola çıkmadan önce
• Mevsim geçişlerinde ve havaların birden soğuduğu ilk haftalarda
• Bir lastik diğerlerinden sık hava kaybediyorsa daha sık; bu durumda bir çivi batmış, supap ya da jant kenarı sızdırıyor olabilir

Aynı lastikten sürekli eksilme fark ederseniz yalnızca hava basıp geçmeyin, sebebine baktırın. Lastik ve jant tarafındaki işlemler için Oto Lastik sayfamıza göz atabilirsiniz.

Bir lastik sürekli hava kaybediyorsa ya da etiketteki değeri bulamadıysanız 0541 298 45 26’dan arayın veya WhatsApp’tan yazın. Sebebin çivi mi, supap mı, jant kenarı mı olduğuna İvedik OSB’de birlikte bakarız.

Sık sorulan sorular