İkinci El Araç Alırken Nelere Bakılmalı? Adım Adım Kontrol

İlana bakıp beğendiğiniz arabayı görmeye gittiniz. Satıcı güler yüzlü, araç yıkanmış, iç temizlik yapılmış, motor tertemiz. İşte tam bu noktada heyecanı biraz kenara koymak gerekiyor. Parlak bir araç, bakımlı bir araç demek değildir; bazen fazla parlatılmış bir motor bölmesi, silinmiş bir yağ izinin işareti bile olabilir.

Aşağıdaki sıra, bir araca ilk kez bakarken izleyebileceğiniz pratik bir yol. Hepsini kendiniz yapamayabilirsiniz, ama neye bakacağınızı bilmek hem pazarlıkta elinizi güçlendirir hem de aracı servise götürdüğünüzde doğru soruları sormanızı sağlar.

1. Belgeler ve aracın geçmişi

Arabaya dokunmadan önce kâğıtlara bakın. Ruhsattaki şasi numarasını, aracın üzerindeki şasi numarasıyla karşılaştırın. Şasi numarası genellikle ön camın alt köşesinden okunur, ayrıca kaportada ya da kapı direğinde de bulunur. Numaralar birebir tutmalı, etrafında kazıma ya da oynanmış gibi görünen bir iz olmamalıdır.

Servis kayıtları ve faturalar, aracın nasıl kullanıldığını en iyi anlatan şeydir. Düzenli yağ bakımı, fren ve lastik değişimleri tarih ve kilometreyle yazılıysa göstergedeki kilometrenin de tutarlı olup olmadığını görürsünüz. Kayıt yoksa bu tek başına kötü değildir, ama o zaman aracın durumuna çok daha dikkatli bakmanız gerekir.

Hasar ve kaza geçmişi için resmî kanallardan yapılabilen sorgular var. Sorgunun nasıl yapılacağını ve güncel yöntemi araştırıp alımdan önce mutlaka bakmanızı öneririz. Sorguda çıkan kayıt ile aracın üzerinde gördükleriniz birbirini tutuyor mu, ona dikkat edin.

2. Dış görünüş: boya ve kaporta

Aracı gün ışığında, mümkünse açık havada inceleyin. Kapalı bir galeride ya da akşam karanlığında renk farkları kolayca saklanır. Yan tarafa eğilip gövde boyunca bakın; bir panelde dalgalanma, portakal kabuğu gibi pürüzlü bir yüzey ya da komşu panelden farklı bir ton görüyorsanız o parça boyanmış olabilir.

• Panel aralıkları: kaput ile çamurluk, kapı ile kapı arasındaki boşluklar iki yanda eşit olmalı. Bir tarafta geniş, diğer tarafta dar bir aralık, o bölgenin sökülüp takıldığını düşündürür.
• Kenar ve contalar: kapı fitillerinde, plastik çıtalarda boya taşması varsa parça yerinde boyanmıştır.
• Cıvatalar: kaput menteşesi ya da çamurluk cıvatalarında anahtar izi, sökülme belirtisidir.

Boyalı parça her zaman büyük bir kaza anlamına gelmez; park ederken sürtülmüş bir tampon da boyanır. Önemli olan, boyanın nerede olduğu ve ne kadar olduğudur. Şasi ve taşıyıcı bölgelerle ilgili şüpheniz varsa bunu bir uzmana gösterin.

3. Lastikler size çok şey anlatır

Lastiğin yanağındaki DOT kodunun son dört hanesi üretim haftasını ve yılını gösterir. Dişi iyi görünen ama yaşlı bir lastik sertleşmiş olabilir; bu, alımdan sonra yakın bir masraf demektir. Diş derinliğini ve DOT kodunu nasıl okuyacağınızı lastik ne zaman değişir yazımızda anlattık.

Asıl ipucu aşınmanın şeklindedir. Ön lastiklerin yalnızca iç ya da yalnızca dış kenarı yenmişse rot ayarı bozuktur. Ayar yapılınca düzelir, ama bazen bir darbenin ya da yıpranmış ön düzen parçalarının işaretidir. Bu farkı balans ve rot ayarı yazımızda bulabilirsiniz. Dört lastiğin farklı marka ve yaşta olması da aracın bakımının parça parça, ihtiyaç oldukça yapıldığını gösterebilir.

4. Motoru soğukken çalıştırın

Satıcıyla randevuyu ayarlarken aracı sizden önce çalıştırmamasını rica edin. Isınmış bir motor, soğuk çalıştırmada kendini gösteren birçok sorunu gizler. Ankara’nın soğuk bir sabahında zor çalışan, ilk saniyelerde tıkırdayan ya da rölantide titreyen bir motor, ılık bir öğleden sonra gayet iyi görünebilir.

• Egzoz dumanı: soğuk havada ilk dakikalarda görülen ince beyaz buhar normaldir ve kaybolur. Mavimsi duman yağ yakmayı, motor ısındıktan sonra da devam eden yoğun beyaz duman soğutma suyu sorununu, koyu siyah duman ise yakıt karışımıyla ilgili bir sorunu düşündürür.
• Yağ kapağı: kapağı açıp iç yüzüne bakın. Kahverengi, kremamsı bir tabaka görürseniz bunu ciddiye alın ve mutlaka kontrol ettirin.
• Sızıntılar: motorun altına, şanzıman çevresine ve aracın durduğu zemine bakın. Taze yağ ya da soğutma suyu damlası, çözülmesi gereken bir iştir.
• Seviyeler: yağ çubuğundaki yağın seviyesine ve rengine, yedek depodaki soğutma suyuna göz atın.

5. Test sürüşü: kısa bir tur yetmez

Mümkünse aracı hem şehir içinde hem de biraz hızlanabileceğiniz bir yolda sürün. İvedik OSB çevresindeki gibi dur-kalk trafiği ve bozuk zemin, kısa sürede birçok şeyi ortaya çıkarır; ardından Eskişehir yolu gibi akan bir yolda yüksek hızdaki davranışa bakabilirsiniz. Radyoyu kapatın, camları bir süre açık tutun ve dinleyin.

• Vites: manuelde vitesler zorlanmadan girmeli, debriyaj çok yukarıdan tutmamalı. Otomatikte geçişler vuruntusuz ve gecikmesiz olmalı.
• Fren: güvenli bir yerde sertçe frenleyin. Araç bir yana çekmemeli, pedalda titreme ya da gıcırtı olmamalı. Belirtileri fren balatası yazımızda ele aldık.
• Direksiyon: düz yolda direksiyonu hafifçe bıraktığınızda araç bir tarafa kaymamalı. Direksiyon simidi düz giderken yamuk duruyorsa ön düzen ayarına bakılmalıdır.
• Sesler: çukur ve kasislerde tak tak sesi, dönüşlerde tıkırtı, belli bir hızda başlayan uğultu not edilmesi gereken seslerdir.
• Amortisör: kasisten geçtikten sonra araç birkaç kez sallanmaya devam ediyorsa amortisörler yorulmuş olabilir.

6. Gösterge lambaları: yanmayan da ipucudur

Alıcı gözüyle panelde aranacak şey biraz farklıdır. Kontak ilk açıldığında hiç yanmayan bir lamba şüphelidir; ampulü sökülmüş ya da devre dışı bırakılmış olabilir. Yakın zamanda silinmiş arıza kayıtları da benzer bir soru işaretidir. Motor çalışırken yanık kalan bir lamba ise pazarlık değil, kontrol konusudur; arıza kaydı okunmadan karar vermeyin. Lambaların tek tek ne anlattığını gösterge paneli uyarı lambaları yazımızda topladık.

7. LPG’li araçlarda ek kontroller

LPG’li bir araç bakıyorsanız önce sistemin ruhsata işlenmiş olup olmadığına bakın. Kaydı olmayan bir sistem muayenede sorun çıkarabilir. Ardından bagajdaki ya da stepne yuvasındaki tankın etiketinden üretim tarihini okuyun ve kalan süreyi hesaplayın. Bu konuyu LPG tankı kaç yılda değişir yazımızda, muayenede neye bakıldığını ise LPG’li araç muayenesi yazımızda anlattık. Test sürüşünde benzinden LPG’ye geçişin teklemeden olduğunu ve araçta gaz kokusu olmadığını da kontrol edin.

8. Triger en son ne zaman değişti?

Kayışlı motorlarda bu soru çok önemlidir. Satıcı “yakında değişti” diyorsa bunu fatura ya da servis kaydıyla görmek isteyin. Belgelenemiyorsa trigeri yeni değişmemiş kabul edin ve bu masrafı hesabınıza katın. Değişim aralığının nasıl belirlendiğini triger kayışı yazımızda bulabilirsiniz.

Son kararı vermeden önce

Bu listeyi uyguladıktan sonra aklınıza yatan bir araç bulduysanız, alım öncesi güvendiğiniz bir servise kontrol ettirin. Aracı kaldırıp altına bakmak, alt takımı ve sızıntıları görmek, arıza kayıtlarını okumak çoğu zaman bir otoparkta yapılabilecek işler değildir. Satıcı bu kontrole yanaşmıyorsa, bu da size bir şey söyler.

Bu tür bir servis kontrolü ekspertiz raporunun yerine geçmez. Boya, kaporta ve hasar tespiti için bu işi yapan bir ekspertiz firmasına başvurmak gerekir. Mekanik tarafta ise fren, lastik, alt takım ve LPG sistemi gibi noktalara bakılabilir; bu işlerin kapsamını Mekanik Bakım ve Oto Lastik sayfalarımızda bulabilirsiniz.

Almayı düşündüğünüz araçla ilgili aklınıza takılan bir şey varsa telefonla ya da WhatsApp’tan sorun. Mekanik tarafta hangi noktalara bakabileceğimizi, aracı getirmeden önce birlikte konuşalım.

Sık sorulan sorular