Araç Muayenesine Gitmeden Önce Neleri Kontrol Etmelisiniz?

Muayene raporuna kusur olarak geçen şeylerin bir kısmı, sürücünün kendi koltuğundan hiç göremediği şeylerdir: sönük bir plaka lambası, yanmayan bir stop, bagajın dibinde unutulmuş bir yangın tüpü. “Dün akşam hepsi yanıyordu” demek raporu değiştirmez.

Küçük bir eksik bile ikinci bir randevuya, bir tamir işine ve kayıp bir güne dönüşebilir. Bu eksiklerin önemli bir kısmı ise gitmeden önce yapılacak kısa bir ön kontrolle yakalanır. Önce kendi başınıza bakabileceklerinizi, sonra servise bırakmanız gerekenleri ele alalım.

İstasyonda neye bakılır?

Muayene, aracınızın trafikte hem sizin hem de başkalarının güvenliği için uygun olup olmadığını kontrol eder. Aydınlatma, görüş, lastikler, fren, direksiyon ve alt takım, egzoz emisyonu, gövde ve zorunlu ekipman başlıca kontrol alanlarıdır. Bir kısmına gözle, bir kısmına fren test cihazı, egzoz ölçüm cihazı ve tekerlekleri oynatan boşluk test plakaları gibi ekipmanlarla bakılır. Bunların hepsini evde ölçemezsiniz; ama neye bakıldığını bilmek, neye hazırlanacağınızı gösterir.

Kendiniz kontrol edebilecekleriniz

Farlar, sinyaller ve stop lambaları

Akşamüstü aracı bir duvarın ya da garaj kapısının karşısına park edin. Kısa farları, uzun farları, sis farlarını, sinyalleri ve dörtlüleri tek tek açın. Stop lambaları için evden birinin pedala basmasını isteyin ya da geri geri bir vitrine yanaşıp yansımaya bakın. Plaka lambası ve geri vites lambası en çok unutulanlardır.

• Yanmayan ampul ya da bir kısmı sönük LED grup
• Kırık, çatlak ya da içine su almış far ve stop camı
• Normalden hızlı yanıp sönen sinyal (çoğu zaman bir ampulün yandığını gösterir)
• Sararmış, ışığı dağıtan far camları

Far ayarı da kontrol edilir. Ayar bozuksa farlar ya yolu yeterince aydınlatmaz ya da karşıdan gelenin gözünü alır. Bunu duvarda tahminle ayarlamak yerine cihazla baktırmak daha doğrudur.

Silecekler, cam ve aynalar

Ön camda sürücünün görüş alanına giren çatlaklar sorun çıkarabilir. Küçük bir taş izi, Ankara’nın ayaz bir gecesinde ya da ani bir sıcaklık farkında uzun bir çizgiye dönüşebilir; bu yüzden küçük izlerle erken ilgilenmek iyi olur. Silecekler camı iz bırakmadan silmeli, cam suyu fıskiyeleri çalışmalı, korna ses vermeli. Yan aynalar kırık ya da gevşek olmamalı.

Camlardaki film ve koyu renkli uygulamalar da kontrol edilir. Özellikle ön cam ve ön yan camlarla ilgili kurallar zaman içinde değişebildiği için, aracınızda film varsa muayeneden önce güncel kuralları kontrol edin.

Lastikler

Lastiklerde diş derinliği, yanaklarda kesik, şişlik ya da çatlak ve aynı akstaki lastiklerin uyumu incelenir. Diş aralarındaki küçük aşınma göstergelerine bakarak kabaca fikir edinebilirsiniz; dişler göstergeyle aynı seviyeye inmişse lastik sınıra dayanmıştır. Sınırları ve değişim zamanını lastik ne zaman değişir yazımızda anlattık. Aynı aks üzerindeki iki lastiğin ebat ve tip olarak aynı olması gerekir; ebatı okumak için lastik ebatı yazımıza bakabilirsiniz.

Sızıntı izleri ve uyarı lambaları

Aracın bir gece durduğu yere sabah bakın. Altta yağ, soğutma suyu ya da fren hidroliği lekesi varsa kaynağını muayeneden önce buldurmak gerekir. Gösterge panelinde sürekli yanan bir uyarı lambası varsa onu da not edin; hangisinin ne anlattığını gösterge paneli uyarı lambaları yazımızda topladık.

Zorunlu ekipman

Araçta bulunması gereken ekipman genel olarak yangın söndürme tüpü, ilk yardım çantası ve reflektör (üçgen ikaz levhası) gibi parçalardan oluşur. Liste araç sınıfına göre değişebilir ve zaman zaman güncellenir; gitmeden önce güncel listeyi kontrol edin. Tüpün son kullanma tarihine ve ilk yardım çantasının içinin eksiksiz olmasına da bakın. Bagajın en dibinde, yedek lastiğin altında kalmış bir tüp, istasyonda aranırken sürpriz çıkarabilir.

Servise kontrol ettirmeniz gerekenler

Fren

İstasyonda frenler test cihazında ölçülür; her tekerleğin fren kuvvetine ve aynı akstaki iki taraf arasındaki dengeye bakılır. Frenlerken aracın bir yana çekmesi, pedalın derinleşmesi ya da el freninin yokuşta zayıf tutması cihazda kusur olarak çıkabilir. Balata ve disk tarafını fren balatası yazımızda ayrıntılı anlattık.

Direksiyon, rot başı ve alt takım

Muayenede araç, tekerlekleri farklı yönlere oynatan plakaların üzerine alınır ve alt takımdaki boşluklara bakılır. Rot başı, rotil ve salıncak burçlarındaki boşluk, şehir içinde her gün kullandığınız araçta alışkanlıkla fark edilmeyebilir. Direksiyonda boşluk hissi, çukurda gelen tıkırtı ya da düz yolda aracın bir yana çekmesi kontrol gerektirir. Amortisörlerdeki yağ sızıntısı da bu sırada görülür; belirtileri amortisör yazımızda bulabilirsiniz.

Egzoz emisyonu ve egzoz hattı

Muayenede egzoz gazı da ölçülür. Bakımı gecikmiş, bujisi ya da hava filtresi eskimiş, bir sensörü arızalı motor emisyon değerlerinde sınırı aşabilir. Egzoz hattındaki delik, kopuk askı ya da sızıntı da kusur sayılır. Egzozdan yoğun duman çıkıyorsa ya da ses değiştiyse gitmeden önce baktırın. Bakım zamanı yaklaşmış bir aracı muayeneden önce bakıma almak çoğu zaman en mantıklı sıralamadır; nedenini periyodik bakım yazımızda anlattık.

LPG’li araçlar

Aracınızda LPG sistemi varsa sızdırmazlık kontrolü, ruhsat kaydı ve tank ömrü gibi ek konular devreye girer. Bunları burada tekrar etmeyelim; hepsini LPG’li araç muayenesi yazımızda bulabilirsiniz.

Hafif kusur, ağır kusur ne demek?

Muayenede bulunan eksikler genel olarak önem derecesine göre sınıflandırılır. Hafif kusurlar aracın muayeneden geçmesine engel olmaz; raporda yazılır ve giderilmesi beklenir. Ağır kusurlar ise trafik güvenliğini etkileyen sorunlardır: araç geçemez, kusur giderilip belirli bir süre içinde yeniden muayeneye gelinmesi gerekir. Fren dengesizliği, sınırın altına inmiş lastik dişi, alt takımda belirgin boşluk ve emisyon değerlerinin aşılması bu gruba girebilecek tipik örneklerdir. Bazı kusurlar ise aracın trafiğe çıkmasını sakıncalı hâle getirecek kadar ciddi sayılabilir.

Hangi eksiğin hangi sınıfa girdiği ve yeniden muayene süreleri mevzuatla belirlenir ve değişebilir; kesin bilgiyi muayene istasyonundan alın.

Muayeneden bir hafta önce: kısa kontrol listesi

1. Tüm farları, sinyalleri, stop, geri vites ve plaka lambalarını yakıp bakın.
2. Silecekleri, cam suyunu ve kornayı deneyin; ön camdaki çatlaklara bakın.
3. Lastiklerin diş derinliğine ve yanaklarına bakın, basınçlarını ayarlayın.
4. Aracın durduğu yerde sızıntı izi olup olmadığına bakın.
5. Gösterge panelinde sürekli yanan uyarı lambası var mı, not edin.
6. Yangın tüpü, ilk yardım çantası ve reflektörü güncel listeye göre kontrol edin.
7. Fren, alt takım ve egzoz için servise kısa bir ön kontrol yaptırın.
8. Ruhsatı, kimliğinizi ve istasyonun istediği diğer evrakları hazırlayın.

Randevu ve evrak

Muayene için genellikle önceden randevu alınır. Randevu yaklaşınca ruhsatın, kimliğinizin ve zorunlu trafik sigortasının güncel olduğundan emin olun. İstenen belgeler ve ödeme adımları zaman içinde değişebildiği için randevu alırken güncel bilgiye bakmak en sağlıklısıdır. Muayeneyi son haftaya bırakmamak, istasyonda bir kusur çıkarsa tamir için size nefes alacak zaman bırakır.

Randevunuzdan birkaç gün önce fren, alt takım, lastik ve egzoz tarafına bakmamızı isterseniz arayın ya da WhatsApp’tan yazın. Gördüklerimizi işe başlamadan önce sizinle konuşur, neyin acil neyin bekleyebileceğini birlikte ayırırız.

Sık sorulan sorular